Saadi Yacef

Saadi Yacef, 20 Ocak 1928'de Cezayir'in başkenti Alger'de dünyaya geldi ve 10 Eylül 2021'de hayatını kaybetti. Adı, hem bağımsızlık mücadelesinin hem de sinema tarihinin vazgeçilmez isimlerinden biri olarak anılıyor. Asıl mesleği fırıncılık olan Yacef, ülkesinin bağımsızlık savaşı boyunca Ulusal Kurtuluş Cephesi'nin (FLN) Alger bölgesindeki en üst düzey komutanlarından biri oldu. Savaşın ardından ise İtalyan yönetmen Gillo Pontecorvo'nun dünya sinemasına damga vuran "Cezayir Savaşı" (1966) filminin yapımcılığını üstledi ve Djafar adlı, kendi yaşamından esinlenen karakteri beyaz perdede bizzat canlandırdı. Profesyonel hayatına fırıncı çırağı olarak başlayan Yacef, 1945'te Cezayir Halk Partisi'ne (PPA) katıldı. Bu partinin devamı olan Demokratik Özgürlüklerin Zaferi Hareketi'nin (MTLD) silahlı kanadı Özel Teşkilat'ta (OS) 1947 ile 1949 arasında görev yaptı. Teşkilatın dağıtılmasının ardından Fransa'ya gitti ve ancak 1952'de ülkesine dönerek Kasbah'ta yeniden fırıncılığa başladı. 1955'te bağımsızlık savaşının başlamasıyla FLN saflarına katıldı ve Ben Bella ile bağlantı kurmak üzere İsviçre'ye gönderildi. İsviçre makamlarının onu sınırdışı etmesinin ardından Orly'de Fransız polisi tarafından tutuklandı, Alger'e nakledilerek hapse atıldı. Eylül 1955'te, DST'ye FLN'nin Alger'deki faaliyetleri hakkında bilgi verme şartıyla serbest bırakıldı; ancak yeraltına geçerek Alger askeri bölgesi FLN lideri Larbi Ben Mhidi'nin sağ kolu oldu. Mayıs 1956'da Alger özerk bölgesinin FLN askeri liderliğine getirildi ve Ben Mhidi'nin General Aussaresses tarafından öldürülmesinin ardından Mart 1957'de bu görevi devraldı. 24 Eylül 1957'de Fransız paraşütçüler tarafından yakalandı ve idama mahkûm edildi; General de Gaulle, Ocak 1959'da Cezayir'deki tüm idam mahkûmlarıyla birlikte onu da affetti. 18 Mart 1962 Evian Anlaşmaları'nın ardından uluslararası yargı süreci sonucu serbest bırakıldı ve 1962'de af kanunundan yararlandı. Ben Bella'ya yakınlığıyla bilinen Yacef, Cezayir ve Yugoslav sermayesiyle finanse ettiği Casbah Films adlı yapım şirketini kurdu. Hapishanedeyken kaleme aldığı savaş anılarını 1962'de "Memories of the Battle of Algiers" adıyla yayımladı. Temmuz 1963'te Ahmed Ben Bella tarafından, Cezayir sosyalizminin kazanımlarını yurt dışında tanıtmak amacıyla kurulan Halklarla Dostluk Ulusal Merkezi'nin (CNAP) başkanlığına atandı. 1966'da Gillo Pontecorvo ile birlikte "Cezayir Savaşı" filmini ortak yapımcı olarak hayata geçirdi ve filmde kendisini canlandırdı. 1972-1975 yılları arasında üç yıl boyunca Cezayir'in köklü kulüplerinden USM Alger'in başkanlığını yürüttü. 6 Ocak 2001'de Cumhurbaşkanı Bouteflika'nın kendisine ayrılan 29 kişilik atama kontenjanı kapsamında senatör oldu; bu görevi Ocak 2016'da Cumhurbaşkanı tarafından yenilenmedi. Cezayir gazetesi L'Expression'ın aktardığına göre, 2003'te FBI ve CIA, Cezayir Savaşı sırasında yürüttüğü kentsel gerilla taktiklerinden Irak direnişine karşı ilham almak amacıyla kendisine ulaştı; ancak Yacef iş birliği teklifini reddetti.