Michael Bates

Michael Hammond Bates adıyla 4 Aralık 1920 tarihinde, o yıllarda Britanya İmparatorluğu egemenliğindeki Hindistan topraklarında —bugünkü Uttar Pradesh eyaletine bağlı Jhansi şehrine— gözlerini açan Michael Bates, hayatının büyük kısmını İngiltere'de geçirecekti. Eğitim döneminin ilk aşamasını Birleşik Krallık'ta tamamlayan oyuncu, Rutland bölgesindeki Upingham School'da ardından Cambridge Üniversitesi'ne bağlı St Catharine's College'da akademik formasyonunu şekillendirdi. İkinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle askerlik görevine başlayan Bates, Uzak Doğu cephelerinde savaşarak Burma'daki Gurkha tugaylarında hizmet etti. Savaş süresince rütbesini giderek yükselten oyuncu, çatışmaların sona ermesinin ardından binbaşı sıfatıyla ordudan ayrıldı ve hayatının geri kalanında sahne sanatlarına yöneldi. Oyunculuk kariyerinin ilk profesyonel adımlarını Kuzey Amerika'da attı. 1953 yılında Kanada'nın Ontario bölgesinde düzenlenen Stratford Festivali bünyesine katılan Bates, burada Shakespeare'in Richard III ve Tüm Dünya Bir Sahne adlı eserlerinde sahne aldı. Henüz otuzlu yaşlarının başında İngiltere'nin başkentine dönen sanatçı, 1956 yılında Winter Garden Theatre'da Alec Guinness ile birlikte Hotel Paradiso yapımında yer alarak Britonya tiyatro çevrelerinde tanınan bir isim hâline geldi. Kariyerinin ilerleyen yıllarında Stratford ve Old Vic gibi köklü sahnelerde Shakespeare repertuvarını sahneye taşımaya devam eden Bates, 1966 yılında Joe Orton'ın yazdığı Loot oyununun West End sahnelenmesinde Müfettiş Truscott rolüne hayat verdi ve bu performansı hem eleştirmenler hem de izleyiciler tarafından coşkuyla karşılandı. Televizyon dünyasında ise Bates'i geniş kitlelere ulaştıran iki dizi belirleyici oldu. 1973'ten 1975'e kadar süren Last of the Summer Wine dizisinde Cyril Blamire karakterini üstlenen oyuncu, ardından 1974 ila 1977 yılları arasında ekrana gelen It Ain't Half Hot Mum dizisinde Rangi Ram rolünü canlandırdı. Bu karakter, dönemin İngiltere'sinde birtakım tartışmalara konu oldu; zira rol gereği cildine bronzlatıcı sürüp ten rengini koyulaştırması gerekiyordu. Ancak Hindistan'da doğup büyüyen ve_HINTÇEYİ akıcı düzeyde bilen oyuncunun bu role uyum sağlaması, tartışmaları büyük ölçüde anlamsız bıraktı. Bu yapımların yanı sıra çok çeşitli İngiliz televizyon projelerinde misafir veya yardımcı roller üstlenen Bates, radyo platformunda da iz bıraktı. BBC'nin uzun soluklu komedi dizisi The Navy Lark'ta Able Seaman Ginger, Teğmen Bates, Tümamiral Ironbridge, rahip Padre ve Yüzbaşı Ignatius Aloysius Atchison gibi birbirinden tamamen farklı karakterlere ses vererek çok yönlülüğünü kanıtladı. Sinema alanındaki filmografisi de en az sahne ve ekran çalışmaları kadar geniş bir yelpazeye yayılıydı. 1969 yılında gösterime giren Battle of Britain filminde Astsubay Warwick'i, aynı yıl çekilen Oh! What a Lovely War yapımında ise bir onbaşıyı canlandıran oyuncu, 1970 tarihli Patton'ta tarihi bir figürü birebir üstlendi: Mareşal Sir Bernard Law Montgomery ile fiziksel açıdan dikkat çekici bir benzerlik taşıması sayesinde bu role seçilen Bates, performansıyla büyük takdir topladı. Alfred Hitchcock'un 1972 tarihli gerilim filmi Frenzy'de de kamera karşısına geçen sanatçının sinema tarihindeki en akılda kalıcı rollerinden biri, Stanley Kubrick'in 1971 yapımı ve kült statüsüne erişmiş Otomatik Portakal filmine aitti. Tiyatro, televizyon, sinema ve radyoda neredeyse yarım yüzyıla yaklaşan üretken bir kariyer çizen Michael Bates, kanser hastalığıyla sürdürdüğü mücadeleyi 11 Ocak 1978'de Cambridge'de kaybetti; 57 yaşında hayata veda eden oyuncu, geride çok boyutlu ve unutulmaz bir sanat mirası bıraktı.