Lee Strasberg

17 Kasım 1901'de Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'na bağlı Budzanów kasabasında dünyaya gelen Lee Strasberg, Amerika Birleşik Devletleri'ne göç eden bir ailenin çocuğu olarak oyunculuk, yönetmenlik ve öğretmenlik alanlarında yüzyılın iz bırakan figürlerinden biri hâline geldi. Sahne hayatına 1920'lerde adım atan Strasberg, 1931'de yönetmenler Harold Clurman ve Cheryl Crawford ile birlikte Group Theatre'ın kuruluşuna öncülük etti; bu topluluk dönemin eleştirmenleri tarafından "Amerika'nın ilk gerçek tiyatro kolektifi" olarak selamlandı. 1951'de New York'taki kâr amacı gütmeyen Actors Studio'nun yönetmenliği üstlendi ve bu kurumu kısa sürede " ülkenin en prestijli oyunculuk okulu" hâline getirdi. 1969'da ise kendi adını taşıyan Lee Strasberg Theatre and Film Institute'u hem New York'ta hem de Hollywood'da kurarak, öncülüğünü yaptığı öğretiyi yeni kuşaklara aktarma misyonunu kurumsallaştırdı. Yazar Mel Gussow'un ifadesiyle "Amerika'da method acting'in babası" olarak anılan Strasberg, 1920'lerden 1982'deki ölümüne dek Amerikan tiyatrosu ve sinemasındaki performans anlayışını kökten dönüştürdü. New York'taki merkezinden tiyatronun ve sinemanın en parlak isimlerini yetiştirdi: Anne Bancroft, Dustin Hoffman, Montgomery Clift, Marlon Brando, James Dean, Marilyn Monroe, Julie Harris, Paul Newman, Al Pacino, Robert De Niro ve yönetmen Elia Kazan bu öğrenciler arasında sayılabilir. Kazan, East of Eden (1955) filminde James Dean'i yönetti; ikisi de Akademi Ödülü'ne aday gösterildi. Öğrencilik yıllarında Dean, Actors Studio için "tiyatronun en büyük okulu ve bir oyuncunun başına gelebilecek en iyi şey" notunu düşmüştü. A Streetcar Named Desire'ın yazarı Tennessee Williams ise Strasberg'in oyuncuları hakkında "İçlerinden dışa doğru oynuyorlar. Gerçekten hissettikleri duyguları iletiyorlar. Size yaşamın ta kendisini veriyorlar" sözlerini sarf etti. Öğrencisi olan yönetmen Sidney Lumet gibi isimler de bilinçli biçimde Strasberg'in "Method" eğitimi almış oyuncularla çalışmayı tercih etti. Kazan otobiyografisinde şöyle yazdı: "Bir peygamberin, bir sihirbazın, bir şamanın, bir psikanalistin ve korkulan bir Yahudi evinin babasının havasını taşıyordu... Otuzdan fazla üyeden oluşan tiyatroyu bir arada tutan ve onları 'kalıcı' kılan güç oydu." Strasberg'in sinemadaki en tanınan işlerinden biri, The Godfather Part II (Baba II) filmindeki rolüyle geniş kitlelerce tanınması oldu. Bugün Actors Studio'yu, oyuncu, oyun yazarı ve yönetmen yetiştirmeye adanmış bu kâr amacı gütmeyen kurumu Ellen Burstyn, Al Pacino ve Harvey Keitel yönetmektedir. Strasberg 17 Şubat 1982'de hayatını kaybetti; ardında Amerikan performans sanatını yeniden tanımlayan bir öğreti bıraktı.